CHƯƠNG 9. QUẢN LÝ QC & LỘ TRÌNH PHÁT TRIỂN NGHỀ NGHIỆP

"Muốn đi nhanh thì đi một mình. Muốn đi xa thì đi cùng nhau. Làm quản lý là học cách đi cùng người khác."

Chúc mừng bạn đã đi đến chương cuối cùng của cuốn sách. Nếu 8 chương trước trang bị cho bạn "Gươm và Khiên" để chiến đấu tại hiện trường, thì chương này vẽ cho bạn tấm bản đồ kho báu để leo lên đỉnh vinh quang của nghề nghiệp. Từ một nhân viên QC cầm thước đo, làm sao để trở thành một Giám đốc Chất lượng (CQO) ngồi trong phòng họp chiến lược? Đó là một hành trình lột xác.

9.1 Khi nào QC cần nghĩ đến quản lý?

Khi bạn bắt đầu cảm thấy:

• Mình làm chuyên môn quá thạo rồi, nhắm mắt cũng bắt được lỗi.
• Mình thấy bực mình vì các lỗi cứ lặp lại mãi dù mình đã bắt nhiều lần -> Muốn thay đổi hệ thống.
• Mình muốn dạy lại nghề cho mấy em nhân viên mới vì thấy tụi nó làm ngơ ngác tội quá. Đó là lúc "máu quản lý" đang chảy trong bạn. Đừng an phận làm lính mãi. Hãy bước lên.

9.2 Quản lý QC là quản lý điều gì?

Không phải là quản lý cái kính hiển vi hay cái cân. Quản lý QC là quản lý 4 thứ:

1. Quản lý Hệ thống (System): Viết quy trình (SOP), thiết lập trạm kiểm soát. Làm sao để quy trình tự chạy mà không cần mình đứng kè kè ở đó.
2. Quản lý Con người (People): Tuyển dụng ai? Đào tạo thế nào? Phân công ai trực máy nào? Làm sao để họ không chán việc? Làm sao để đội nhóm đoàn kết?
3. Quản lý Rủi ro (Risk): Dự đoán xem tháng tới có gì nguy hiểm? (Mùa mưa sắp tới -> Kho dễ ẩm -> Mua thêm pallet nhựa kê cao lên).
4. Quản lý Chi phí (Cost): Phòng QC không trực tiếp làm ra tiền, nhưng là phòng tiêu tiền (hóa chất, máy móc, lương) và tiết kiệm tiền (giảm phế phẩm). Bạn phải chứng minh cho Giám đốc thấy: "Anh đầu tư cho em 1 đồng, em tiết kiệm cho anh 10 đồng".

9.3 Đánh giá bộ phận QC của một nhà máy (QC KPIs)

Làm sao biết phòng QC làm tốt hay dở? Nhìn vào bảng KPI (Key Performance Indicators):

9.4 Quản lý phòng QC như thế nào cho hiệu quả?

Phong cách lãnh đạo:

• Với nhân viên mới: Cầm tay chỉ việc (Directing). Chỉ rõ từng bước. Kiểm tra gắt gao.
• Với nhân viên thạo việc: Trao quyền (Delegating). "Em phụ trách line này nhé, anh chỉ xem báo cáo cuối ngày thôi. Có gì khó thì gọi anh".
• Với nhân viên giỏi: Tham vấn (Coaching). "Theo em vụ này nên xử lý thế nào? Anh nghe ý kiến em trước".

Xây dựng "Văn hóa không đổ lỗi" (No-blame Culture): Khi nhân viên QC để lọt lỗi. Đừng chửi họ ngu. Hỏi họ: "Tại sao em không nhìn thấy lỗi đó? Do ánh sáng tối? Do em mệt? Hay do quy trình kiểm tra chưa có mục đó?". Tìm lỗi của Hệ thống trước khi trách con người. Nhân viên sẽ nể phục và trung thành với bạn.

9.5 Quan hệ làm việc giữa QC và các phòng ban

Đây là "Chính trị văn phòng" mà bạn phải học.

• QC & Sản xuất: Như "Hậu vệ" và "Tiền đạo". Tiền đạo mải ghi bàn (Sản lượng) dễ để hổng sân nhà. Hậu vệ (QC) phải bọc lót. Đừng đá vào chân nhau.
• QC & Mua hàng: Mua hàng hay bị áp lực giá rẻ -> Mua đồ đểu. QC phải cung cấp dữ liệu: "Hàng rẻ này làm tăng phế phẩm lên 10%, tính ra còn đắt hơn". Giúp Mua hàng đàm phán với NCC bằng dữ liệu chất lượng.
• QC & Kinh doanh (Sales): Sale hay hứa lèo với khách. QC phải là người hãm phanh: "Anh hứa giao hàng trong 2 ngày là không thể, quy trình test vi sinh mất 3 ngày. Anh hứa thế là chết công ty".

9.6 Xây dựng văn hóa chất lượng trong nhà máy

Đỉnh cao của quản lý chất lượng là VĂN HÓA. Là khi bác bảo vệ cũng nhắc nhở khách "Anh ơi đi vào vạch vàng cho an toàn". Là khi cô tạp vụ thấy con ốc rơi trên sàn cũng nhặt lên đưa cho bảo trì. Là khi anh công nhân tự dừng máy khi thấy hàng lỗi mà không cần đợi QC nhắc.

Làm sao xây dựng văn hóa đó?

• Truyền thông: Dán poster, khẩu hiệu (dễ hiểu, vui nhộn) khắp nơi.
• Đào tạo: Đào tạo mưa dầm thấm lâu.
• Khen thưởng: Thưởng nóng cho ai phát hiện mối nguy (Near-miss).
• Làm gương (Lead by example): Sếp đi xuống xưởng có đội mũ bảo hộ không? Có rửa tay không? Nếu Sếp làm sai, đừng mong lính làm đúng.

9.7 Lộ trình phát triển nghề QC (Career Path)

Đừng nghĩ làm QC là cu li cả đời. Bầu trời rất rộng.

1. Junior QC (0-2 năm):

   • Học nghề. Thành thạo kỹ năng soi lỗi, dùng dụng cụ đo.
   • Lương: Trung bình.

2. Senior QC / Team Leader (3-5 năm):

   • Giỏi một mảng (chuyên gia). Biết quản lý nhóm nhỏ 3-5 người. Xử lý sự cố độc lập.
   • Lương: Khá.

3. QA/QC Manager (5-10 năm):

   • Quản lý cả phòng (QC Lab, QC Line, QA hệ thống).
   • Am hiểu ISO, Luật định. Có kỹ năng quản trị, tiếng Anh tốt.
   • Lương: Cao (Cấp quản lý).

4. Quality Director / Giám đốc nhà máy ( > 10 năm):

   • Tham gia ban điều hành. Hoạch định chiến lược.
   • Nhiều CEO xuất thân từ Dân kỹ thuật/Chất lượng (như Satya Nadella, Tim Cook...). Vì họ hiểu rõ sản phẩm và quy trình nhất.

5. Chuyên gia tư vấn / Đánh giá viên (Consultant / Auditor):

   • Đi tư vấn, đánh giá cho các công ty khác hoặc các tổ chức chứng nhận (SGS, Quacert...).
   • Tự do, thu nhập cao, được đi nhiều nơi.

9.8 BẢNG ĐÁNH GIÁ LEVEL NGƯỜI LÀM QC

9.9 CASE STUDY: TỪ QC HIỆN TRƯỜNG LÊN QUẢN LÝ

Câu chuyện của anh Nam: Xuất phát điểm: Công nhân vận hành máy, học tại chức Đại học Bách Khoa. Chuyển sang làm QC Line. Anh rất chịu khó học hỏi. Máy hỏng, anh chui vào gầm máy xem bảo trì sửa để học cấu tạo máy. Hàng lỗi, anh xin mẫu đem về nhà ngâm cứu. Một lần, anh phát hiện ra quy trình rửa máy hiện tại tốn nước và hóa chất quá nhiều. Anh đề xuất quy trình mới (CIP cải tiến) giúp tiết kiệm 200 triệu/tháng. Giám đốc chú ý. Cất nhắc lên QC Supervisor. Sau đó anh tự học thêm tiếng Anh và khóa học đai đen Six Sigma (Black Belt). 5 năm sau, anh trở thành Giám đốc Chất lượng của tập đoàn, quản lý 3 nhà máy.

Bài học: Cơ hội luôn dành cho người có sự chuẩn bị. Đừng than vãn nghề bạc. Hãy mài giũa mình thành Vàng, bạn sẽ tỏa sáng.

9.10 TỔNG KẾT TOÀN BỘ NGHỀ QC

Chúng ta đã đi cùng nhau qua 9 chương sách. Tôi hy vọng cuốn sách này không chỉ cung cấp cho bạn kiến thức, mà còn thắp lên trong bạn ngọn lửa tình yêu với nghề.

Nghề QC là nghề thầm lặng. Không ai vỗ tay khi bạn làm tốt (vì đó là việc đương nhiên). Nhưng ai cũng sẽ chỉ trích khi bạn làm sai. Đó là sự nghiệt ngã, nhưng cũng là sự vinh quang.

Vinh quang nằm ở chỗ: Mỗi khi bạn nhìn thấy sản phẩm của công ty mình nằm trang trọng trên kệ siêu thị, được người tiêu dùng tin tưởng bỏ vào giỏ hàng mang về cho con cái họ dùng. Bạn mỉm cười và tự hào: "Sản phẩm đó an toàn, vì đã có bàn tay và khối óc của tôi bảo vệ nó."

Hãy giữ vững sự Chính trực. Hãy không ngừng Học hỏi. Và hãy làm cho thế giới này Chất lượng hơn mỗi ngày.

Chúc bạn thành công rực rỡ trên con đường đã chọn!

NGHỀ QC - VỮNG VÀNG TỪ TÂM.

(Hết sách)